د پښتون غږ

اتفاق په پښتانه کې پيدا نشو ګنې ما به د مغل ګريوان پاره کړ

د مزدورانو حقوق او فرائض:

د مزدورانو حقوق او فرائض:
دمزدورانو لپاره چه اسلامې شريعت کوم اخلاق ،هدايات او قانونی اصول تعين کړي که عملی شي نو د مزدوران به آرام مطمين شی د دوی حق به نه ضايع کيږي اوپه دوی به ظلم نه کيږي.
اسلامی هدايات :
نبی اکرم صلی الله عليه وسلم فرمايي :
اَعطُوالاَ جِيرَقَبلَ اَن يَّجُفَّ (ابن ماجه ) د مزدور مزدوری دهغه دخولی وچيدونه مخکې ورکړه .
که چا مزدورې ورنه کړه يايې کمه ورکړه يا يی ټال پکی وکړ نو دهغه په باره کښی فرمايې چه د قيامت په ورځ چه به زه د کومو دريوکسانو پرخلاف مدعی يم په هغه کې به يو :
رَجُلُُ ُ اِستَاجَرَ اَجِيراً فَاستَوفی مِنهُ وَلَه يُعطِه اَجرَه (بخاری ) کوم سړی چه مزدور ونيسي دهغه نه پوره کارواخلی مګرمزدوري  پوره نه ورکوي  .
همدارنګه فرمايی :
هُم اِخوَانُکُم جَعَلَهُم اللهُ تَحْتَ اَيدِيکُم فَمَنْ جَعَلَ اَخَاه ُ تَحتَ يَدِه فَليُطْعِمْه مَمَّا يَاکُلُ وَليَلبَسهُ مِمَّا يَلبَسُ وَلاَ يُکَلِفَه مِنَ العَمَلِ مَايَغلِبُه فَاِن کَلَّفَه مَا يَغلِبهُ فَليُغنِهِ عَلَيه (بخاری مسلم )
دوی ستاسو وروڼه دی چه خدای ج ستاسو ماتحت کړی دی نو چه دچا ورور دهغه ماتحت شي نو هغه لره پکاردی چه څه خوری هغه هغه لره هم ورکړي  چه څه اغوندې هغه لره يې هم واغندی او دهغه نه داسې کار نه اخلی چه هغه باکل مغلوب اوبې وسه شی که دهغه نه سخت يا ذيات کار اخيستل وي نو په هغه کې ورسره مدد کوی .
اوفرمايی :
وَاَکرِمُوهُم کَکَرَامَةِ اَولاَدِکُم وَاَطعِمُوهُم مِمَّا تَاْکُلُون َ (مشکوة) د دوی حفاظت داسې کوی لکه د خپلو اولادونو اوڅه چه تاسی خوری هغوی له هم هغه ورکوی .
هغوی (ص) ددی مظلومی طبقی دومره خيال وو چه د وفات په مرض کې کوم آخری نصيحتونه چه وفرمايل په هغی کې يودا ؤ :
اَلصَّلوةُ وَمَامَلَکَت اَيمَانُکُم د لمانځه اوخپلوماتحتوډيرخيال ساتی .
يواصحابی پوښتنه وکړه چه که يو ملازم يا مزدور غلطی وکړی نوڅو ځله دهغه معافی کول پکار دي هغوی (ص) ددی څه ځواب ورنه کړو دوهم ځل يې  بيا همدا پوښتنه وکړه هغوی (ص) بيا هم چوپ پاتی شو په دريم ځل يې پوښتنه وکړه نو رسول الله (ص) وفرمايل كُلّ َ يَومٍ سَبعِين َ مَرَّة ً (( كه اويا ځله غلطی وکړی نو معاف کوه يی (ابوداؤد).
 
دکار فرما يا دکار دمالک  حقوق او مسئوليتونه :
1- د شوی معاهدی پربنا به له کارګرو په ماهوار يا روزانه اجرت کار اخستيل کيږي  .
2- د اجير دمجبوری نه په ګټه پورته کولو سره ذيات کار اخستل په کم مزد ندي  پکار که څوک داسې وکړی نو اخلاقاً او ديانتاً به مجرم وي  .
3- که صاحب کار دامحسوس کړه  چه مزدور  وران کاری تر سره کوي  يا کار ته زړه نه لګوي نوهغه ته دا حق شته چه له کاره يې لری کړی ، خومخکې بايد دؤ خبرو ته پام وکړي لومړی دا چه څه جسمی عذر (کومه ناروغی)ونه لری دوهم دا چه دده د دلچسپی نه لرلو علت کم مزدي نه وي که چيری دا کمی له رواجی يا اجرمثل نه کم وی نو بايد ورذيات شي او که دا دوه علتونه موجود نه وي نو بيا ذيات کار هم ورڅخه اخيستی شي او تاوان هم ورڅخه اخيستی شي  .
4- اجرت به په ټاکلی موده ورکوي  خو که اتفاقاً کومه ورځ يا مياشت ټال پکې  راشی نو باک نلری ليکن که عادتاً دغسی کوی نوپه قانونی اواخلاقی دواړو مجرم دی .
5- د مزدور څخه دهغه د توان څخه پورته کار نه اخستل کيږي  ولو که د مزدور رضا هم وي  .
6- مالک دکار  مزدورانو ته تنبيه ورکولی شي مګر کنځل ،بد رد يا وهل ټکول نشي کولی که يې وکړی نو مسئول حكمرانان  سزا ورکولی شِ  او جرمانه هم ّ ور باندې لګولی شي .
 
دمزدور مسئوليتونه يا ذمه داری :
۱- دشوی معاهدی يا قرارداد مطابق به په قانونی او اخلاقی ډول کار سر ته رسوي  .
۲- مزدور په شان د يوه امين وي بايد دخپل ورسپارل شوي کار او د کار لپاره سامان دواړو حفاظت په پوره ايمانداری وکړي که کوم څيز اتفاقاً خراب شي نو دهغه تاوان په مزدور نه شته خو که قصداً خراب شي  د هغه تاوان به ورکوی .
۳- که کارګر يا مزدور د مالک د هدايت خلاف کار وکړی او خراب شی پداسی حالت کی به تاوان ورکوي  .
۴- دڅومره ورځو يا څومره کار لپاره چه کوم معاهده يا قرارداد شوی وي اجير ته دا حق نشته چه مخکې دهغه له ختميدو بغير له کوم غذر کار پريږدی .

(مذهب امام ابو حنيفه رح )

Blog reactions

No reactions yet.
+ نوشته شده در  Fri 28 Aug 2009ساعت 10:57 AM  توسط   |